Baru-baru ini saya pergi ke Low Yat Plaza untuk membeli keperluan laptop. Untuk solat saya ke Sungei Wang Plaza bersebelahan Low Yat kerana musallanya lebih besar dan selesa. Berdekatan dengan ruangan musalla itu saya lihat banyak tandas. Saya mendekatinya dan melihat ramai orang sedang makan minum di situ. Mereka makan minum di atas tandas itu sambil berbual-bual!!! Rupa-rupanya ia restoran baru. Kerusinya di buat ala tandas. Agaknya pengusaha restoran mahukan suasana releks ketika makan. Sereleks mencangkung dalam tandas. Begitulah halnya manusia apabila semakin bertamadun. Lama-lama akan meletakkan diri mereka tashabbuh dengan sesuatu yang perlu dijauhi (diabolical place). Teringat hadis awal-awal dalam Abu Daud bahawa Rasulullah saw:
كَانَ إِذَا ذَهَبَ الْمَذْهَبَ أَبْعَدَ
Apabila pergi ke tempat membuang air baginda akan pergi jauh-jauh daripada pandangan manusia.
Nabi saw juga mengajar kita supaya membaca doa ketika masuk tandas minta jauhi daripada syaitan kerana di situ ada banyak syaitan:
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِ
Restoran Toilet rupa-rupanya sudah menjadi diabolic custom.
Beliau ialah guru yang mengajar saya kitab Tirmizi, Syarah Ma`ani Athar oleh Tahawi dan Hujatullah Balighah (karangan Shah Waliyullah Dehlawi). Berasal dari negeri Gujerat, India. Pernah belajar diperingkat pertengahan silibus madrasah di Palanpur. Barangkali dengan sebab itu Maulana dikenali dengan gelaran Maulana SaedPalanpuri. Manakala gelaran Mufti kerana selepas tamat daurah hadis di Darul Uloom Deoband beliau memasuki kelas pengajian takhassus fekah yang dipanggil kelas ifta`. Di situ beliau memperolehi keputusan yang cemerlang. Mulai saat itu namanya tidak lekang dengan sebutan Mufti. Setelah kematian Maulana Nasir Ahmad Khan baru-baru ini Maulana Mufti Saed telah diangkat sebagai Sheikhul Hadith untuk mengajar kitab Bukhari.
Di Darul Uloom beliau sangat disegani kerana mempunyai keperibadian yang dihormati. Baik daripada segi ilmu maupun akhlak. Seorang yang berhemah tinggi. Amat berdisiplin. Kuat berpegang dengan sunnah dan mazhab Hanafi (bahut pakka hanafi hai). Siapa sahaja mengenali Mufti Saed Palanpuri. Daripada pelajar kelas bawahan apatah lagi pelajar kelas atasan. Mufti Saed mempunyai kebolehan yang luarbiasa dalam menyampaikan syarahan pelajaran yang diajarnya. Bahasanya kemas. Pointnya tersusun. Tidak panjang. Tidak pendek. Tidak tafrith dan tidak juga ifrath. Beliau mampu menghuraikan sesuatu yang complicated menjadi senang dan mudah. Pengajian kelas Tirmizi paling diminati oleh pelajar-pelajar. Mempelajari kitab Tirmizi dengannya seolah-olah kita tidak lagi memerlukan pengajian kitab-kitab hadis yang lain. Mudah memahami kitab lain. Mufti Saed tidak hanya peka mentashilkan kitab yang besar-besar malah beliau juga menulis kitab-kitab peringkat bawahan seperti ilmu saraf, ilmu nahu, ilmu mantik dan ilmu falsafah. Semuanya dibuat dalam bentuk tashil kerana mungkin beliau sedar pelajar dewasa ini amat lemah isti`dad.
Kitab Miftahul Awamil syarah urdu oleh Muhaddis Fakhruddin Ahmad kepada kitab Syarah Miatu Amil oleh Abd Rahman Jami. Kitab Muhaddis Fakhrudin ini kemudian disusun semula oleh Maulana Mufti Saed Palanpuri.
Kitab usul tafsir oleh Shah Waliyullah Dehlawi dalam bahasa Parsi. Ia mulanya diterjemahkan ke dalam bahasa Arab oleh seorang yang kurang dikenali. Kemudian ia diterjemahkan semula oleh Mufti Saed ke dalam bahasa Arab.
Kitab Asan Nahw (Nahu Mudah) mulanya adalah nota yang disediakan oleh Mufti Saed untuk mengajar anaknya tentang asas-asas nahu Arab. Kemudian dibukukan.
Kelas Daurah Hadith tahun akhir mempunyai lebih kurang tujuh lapan ratus orang pelajar. Jika Mufti Saed mengajar kelas penuh sampai keluar kerana mereka yang tidak berdaftarpun tumpang mendengar kuliah beliau. Sebelum Mufti Saed sampai ke kelas pelajar-pelajar semuanya diam. Jika beliau terdengar bunyi riuh rendah sebelum masuk ke kelas beliau akan berpatah balik. Terpaksalah kami memujuk beliau dengan janji tidak akan mengulanginya lagi. Sebenarnya Mufti Saed mahu mendidik pelajar semua agar menghormati hadis. Bukan sekadar belajar. Tapi beramal. Bermula di dalam kelas. Semasa beliau mengajar suasana amat tenteram. Tiada bunyi lain yang kedengaran melainkan suara Mufti Saed. Malah kalau pen terjatuh ke atas lantaipun akan didengari di seluruh dewan.
Saya masih teringat bagaimana Mufti Saed berjalan pulang ke rumahnya. Sering saya terserempak dengannya. Jika terserempak dialah yang akan memulai memberi salam terlebih dahulu. Masih teringat bagaimana beliau membawa kitab dengan meletakkannya di dada bukan di paras pinggang sebagaimana kebiasaan orang membawa kitab. Ketika saya belasan tahun, saya pernah melihat cara Mufti Saed membawa kitab itu sama dengan Tok Guru Nik Abdul Aziz membawanya. Barangkali Tok Gurupun terdidik dengan cara ulama Deoband zaman beliau menghormati ilmu. Mufti Saed juga kuat berzikir. Sambil berjalan beliau memegang tasbih kecil. Jari jemarinya bergerak memusingkan manik-manik tasbih. Dari segi pakaian Mufti Saed memakai kurta pajama tetapi bajunya labuh seperi jubah. Kadang-kadang beliau mamakai serban berwarna hijau dan kadang-kadang hanya berkopiah. Rambut dan janggutnya sudah beruban. Tetapi Mufti Saed mengenakan inai menjadikannya berwarna perang.
Suatu hari saya menziarahi Mufti Saed di rumahnya. Dalam perbualan kami itu Mufti Saed menceritakan bahawa dia ada kawan orang Malaysia. Namanya Lambok. Tambahnya lagi "Woh bahut zahin hai (Dia sangat cerdik). Aku dapat nombor satu Lambok dapat nombor dua". Itu dalam tahun akhir sekitar tahun 1962/1382H. Mufti bertanya: "Di mana Lambok sekarang?". Itulah julung kali saya mendengar nama Lambok di kalangan ulamak Malaysia. Sampai sekarang saya tidak tahu siapa itu Lambok. Dalam register nama-nama pelajar Malaysia yang saya perolehi daripada Darul Uloom terdapat seorang pelajar bernama Lambak bin Ibrahim, Kampung Jerim, Kuala Neros, Terengganu. Tahun tamat Darul Uloom juga 1382H sama dengan Mufti Saed. Adakah dia Lambok yang dimaksudkan. Mungkin kita perlukan satu projek programjejak ulamak untuk menyusul ulama-ulamak yang pernah belajar di Benua India!!!
Nama Lambak di dalam senarai register Darul Uloom Deoband yang saya perolehi semasa lawatan tahun 2009.
Beliau ialah anak murid kesayangan Maulana Zakariya Kandahlawi, pengarang banyak kitab hadis. Maulana Yunus dilahirkan pada tahun 1937 di Jaunpur. Kerana itu kadang-kadang beliau disebut dengan gelaran Maulana Yunus Jaunpuri. Atau Maulana Yunus Mazhari kerana beliau tamat belajar di madrasah Mazahir Ulum. Atau Maulana Yunus Saharanpuri kerana madarasah Mazahir Ulum terletak di bandar Saharanpur. Secara amnya beliau tidak dikenali di persada antarabangsa. Antara sebabnya mungkin beliau tidak menulis kitab untuk tatapan awam. Beliau sangat dikenali di kalangan ahli ilmu yang pernah belajar di India, Bangladesh, Mynmar dan Pakistan. Juga oleh pihak-pihak yang ada hubungan dengan madrasah sistem Deobandi di England, South Afrika dan US. Jika sesiapa bertanya siapakah muhaddis India/Pakistan yang paling alim sekarang. Maka jawapannya tidak lain dan tidak bukan Maulana Yunus Jaunpuri. Sudah hampir 43 tahun lamanya Maulana Yunus mengajar kitab Sahih Bukhari di Madrasah Mazahir Ulum. Bererti sekurang-kurangnya 43 kali Maulana telah mengkhatamkan kitab Bukhari dalam bentuk tadris (mengajar). Ini kerana sukatan madrasah perlu menghabiskan Bukhari dalam tempoh hampir satu tahun. Cara beliau mengajar kitab Bukhari sememangnya menampakan kewibawaan beliau sebagai seorang muhaddis. Maulana Zakariya sendiri kerap bertanya masalah hadis daripada anak muridnya ini. Surat-surat Maulana Zakariya ketika beliau tinggal di Madinah menyaksikan bagaimana Maulana Zakariya dengan humblenya bertanya banyak masalah hadis daripada Maulan Yunus. Di dalam kitab Abawab Wa Tarajim Li Sahih Bukhari-nya Maulana Zakariya ada mencatatkan pandangan Maulana Yunus tentang makna Bad`u Wahy yang dimaksudkan oleh Bukhari. Pengi`tirafan Maulana Zakariya terhadap kebolehan Maulana Yunus itu sudah cukup membuktikan beliau seorang yang alim dalam bidang hadis. Di samping berguru dengan Maulana Zakariya sebanyak dua kali dalam pengajian hadis Bukhari, Maulana Yunus juga berbai`ah kepada Mualana Zakariya dalam suluk kerohaninnya.
Dalam kehebatan beliau sebagai seorang yang alim dalam bidang hadis jarang mengetahui beliau mengidap penyakit yang serius semenjak daripada zaman belajar di madarasah lagi. Pernah pengetua madrasah menasihati beliau agar berhenti daripada meneruskan pengajian dan pulang berubat. Tetapi beliau berkeras. Kata beliau biarlah beliau mati dalam menuntut ilmu. Seriusnya penyakit Maulana sampai kadang kala darah keluar daripada mulut. Penyakit Maulana tidak sembuh-sembuh sampailah sekarang. Oleh kerana itu Maulana tidak mempunyai kesempatan untuk berkahwin. Biarpun Maulana tidak mempunyai anak tetapi beliau dikurniakan ramai anak murid.
Biarpun sering sakit Maulana tidak menjadikannya sebagai alasan untuk tidak membaca. Pembacaan Maulana amat luas. Biliknya dipenuhi dengan kitab. Berak-rak. Sampai terpaksa menggunakan tangga untuk mencapainya. Maulana menghabiskan masa di situ. Di situ juga tempat tetamu menemui Maulana. Jika Maulana terpaksa membaca atau membuat kajian tentang sesuatu tetamu diizinkan juga masuk. Maulana tidak mahu menghampakan tetamu. Tetapi beliau juga tidak mahu masanya habis dengan hanya melayani tetamu yang tak putus-putus itu. Untuk itu Maulana akan terus membuat kerjanya sambil disaksikan oleh tetamu. Untuk tetamu yang memahami maka mereka tak akan lama di bilik Maulana. Cukuplah kalau dapat melihat Maulana dan kegigihannya. Itu sudah cukup sebagai suntikan untuk bersungguh-sungguh dengan ilmu.
Maulana menceritakan Maulana Zakariya ketika hayatnya sentiasa memberikan wang kepadanya sebagai hadiah. Selepas itu Maulana Zakariya akan bertanya apa yang kamu buat dengan duit itu. Dengan duit itulah Maulana membeli kitab-kitab hadis dari masa ke semasa. Maklumlah gaji sebagai guru madrasah bukanlah besar mana untuk boleh membeli kitab. Kini berkat kecintaannya kepada ilmu Allah memberikan apa sahaja kitab yang ingin beliau telaahi. Kadang-kadang ketika ke Mekah beliau akan mengambil kesempatan untuk ke kedai kitab. Di situ Maulana akan berjam-jam menegok kitab untuk menyelesaikan masalah hadis. Ada kalanya beliau terpaksa berdiri berjam-jam mentelaah. Lama kelamaan pemilik kedai mengenali Maulana, setiap kali Maulana datang di musim Haji beliau akan mempelawa Maulana menegok kitab sambil duduk di atas kerusi.
Seingat saya sebanyak tiga kali saya sempat juga bertandang ke bilik Maulana Yunus . Pertama sebelum menjejak kaki ke tahun akhir. Kedua, ketika hendak masuk tahun akhir. Ketika itu saya mengambil kesempatan untuk bertanya Maulana tentang kitab-kitab hadis yang perlu difokuskan di tahun akhir. Kata Maulana masing-masing kitab hadis ada kelebihan masing-masing. Lalu Maulana menyebut beberapa kelebihan kitab Sunan Sittah kepada saya. Sekali lagi saya menziarahi Maulana ketika menemani dua tetamu daripada Malaysia iaitu Dr Asri Zainal Abidin (ex Mufti Perlis) dan Dr Sayuthi Manas (Pensyarah UIA). Kedua-dua mereka pada waktu itu pelajar PHD dalam bidang hadis. Mereka dihantar oleh supervisor mereka Prof Dr Abu Laith untuk mendapatkan sanad hadis. Nama saya diberikan untuk membantu mereka. Waktu itu hanya saya seorang sahaja pelajar Melayu di Deoband dan pernah bertemu dengan Prof Abu Laith sebanyak dua kali ketika beliau menziarahi Deoband semasa pulang bercuti di India. Saya membantu mereka mendapatkan sanad hadis di Deoband dan di Saharanpur. Guru Prof. Abu Laith waktu itu mengajar di Madrasah Mazahir Ulum. Beliau ialah Maulana Zainal Abidin. Mengajar pelajar-pelajar takhasus hadis. Seorang yang hebat dari segi ingatan. Matanya buta sebelah. Ijazah am diberikan kepada mereka berdua oleh Maulana Anzar Shah Kashmiri, Maulana Nasir Ahmad Khan, Maulana Salim Qasimi di Deoband. Dan oleh Maulana Zainal Abidin dan Sanad Hadis Musalsalat oleh Maulana Yunus Jaunpuri di Saharanpur.
Saya tidak mempunyai kesempatan untuk belajar dengan Maulana Yunus kerana tempat kami jauh. Polis pula tak izinkan kami pindah randah madrasah. Namun saya sentiasa bercita-cita untuk mendengar pengajian Maulana. Biasanya Maulana tidak benarkan pengajian dirakamkan dalam apa jua bentuk rakaman. Tetapi pada suatu tahun beliau tergerak di hati untuk mengizinkan pengajian Bukharinya direkordkan. Waktu itu rakaman dalam bentuk kaset. Bila pulang ke Malaysia 2004 saya mencari-cari kaset itu daripada empunyanya iaitu Ustaz Muhammad Hazim yang sekarang bertugas di Markaz Seri Petaling sebagai tenaga pengajar madarasah di sana. Ustaz Hazim ialah khadim khusus Maulana Yunus ketika di Mazahir Ulum. Dia antara pelajar Malaysia yang tamat belajar di Saharanpur. Kini beliau mengajar kitab Bukhari di Madrasah Seri Petaling. Satu naskhah lagi daripada Ustaz Hafiz yang mengajar tahfiz di Pulau Pinang. Ia dirakamkan pada tahun selepas tahun Ustaz Hazim Mazhari. Naskhah rakaman ketiga berada dengan seorang ustaz yang bernama Muhammad Mustafa yang tinggal di sekitar USJ. Naskhah ketiga ini gagal diperolehi sampai sekarang. Naskah rakaman ini lebih awal daripada yang Ustaz Hazim dan Ustaz Hafiz punya dan lebih banyak maklumat kerana kesihatan Maulana ketika itu lebih bagus daipada yang berikutnya. Semasa menuntut MA di UIA saya telah mengambil inisatif menukarkan rakaman dalam bentuk kaset itu kepada bentuk cd. Semuanya saya buat sendiri setelah mengetahui ada software yang boleh melakukannya. Alhamdulillah rakaman keselurahan pengajian Bukhari dari awal hingga akhir dapat saya dengari dan berguru dengan Maulana Yunus secara tidak langsung. Saya tidak jemu-jemu mendengarnya untuk mencatatkan nokhtah-noktah penting komentar Maulana Yunus terhadap syarahan hadis Bukhari. Pernah saya mengajukan tajuk 'Waham Ibnu Hajar Dalam Fathul Bari" untuk thesis Master saya. Idea saya perolehi daripada pengamatan Maulana Yunus semasa mengajar Bukhari. Prof Abu Laith sangat setuju dengan tajuk itu. Namun ia ditolak dalam meeting proposal oleh Dr2 yang lain. Antara sebabnya ialah terlalu tinggi untuk bercakap pasal itu diperingkat Master. Dan siapa saya nak kritik Ibnu Hajar!!! Al maklumlah sidang meeting bukan semua dalam bidang hadis!!! Mereka ingat itu semacam nak bongkar keaiban Ibn Hajar. Padahal skop waham yang nak diutarakan agak luas.
(Rujukan: Yawaqit Ghaliyah Fi Tahqiqi Wa takhrij Ahadith A`liyah).
Kitab Yawaqit mengumpulkan jawapan serta soalan daripada surat-surat yang dihantar kepada Maulana Yunus bertanyakan permasalahan hadis oleh segenap lapisan ilmuanSebuah lagi kitab yang disusun daripada surat-surat jawapan Maulana Yunus terhadap persolan hadisSanad Hadis Musalsalat Saya Daripada Maulana Yunus
Bahagian tepi ialah rantaian sanad musalsalat Maulana Yunus.
Berita Maulana ketika masuk wad di Madinah oktober 2014
Pada hari Sabtu yang lalu 27/3/2010 saya berkesempatan ke pameran buku antarabangsa di PWTC. Di celah-celah lautan manusia yang ramai itu mata saya terpandang seorang tua yang sedang duduk di atas sebuah kerusi di booth penjualan kitab-kitab Arab. Beliau membelek-belek kitab yang dibelinya Ada empat kampit beg plastik bersamanya. Semuanya berisi kitab Arab yang tebal-tebal. Saya memberanikan diri menegur untuk bertanya adakan dia Ustaz Abdullah Al-Qari. Maklumlah sudah terlalu lama tidak berjumpa. Tahun 80 an dahulu saya pernah bersekolah di sekolah menengah di tempat Ustaz mengajar di Kota Bharu. Ianya bukan sekolah agama. Ustaz mengajar sejarah Islam di situ. Saya tidak pernah belajar dengan Ustaz kerana saya dalam aliran Sains. Ustaz sememangnya guru yang dikenali di sekolah. Seorang tokoh penulis. Saya melihat ustaz dari jauh. Melihat peribadi seorang guru agak berbeza dengan perwatakan guru-guru lain. Apa yang saya ingat tentang Ustaz di kala itu ialah beliau sentiasa berdampingan dengan buku. Pada waktu rehat semua murid-murid ke kantin. Begitu juga guru-guru. Tetapi Ustaz mengambil peluang untuk menulis buku. Beliau akan memasuki sebuah bilik kecil berdekatan dengan kelas saya. Bila saya melalui bilik itu saya sentiasa melihat Ustaz sedang membaca atau menulis. Bila hampir dengan waktu Zohor Ustaz akan kelihatan berjalan ke surau sekolah. Mulutnya kumat kamit membaca Al-Quran. Di surau beliau akan bersolat sunat. Lama qiamnya. Saya agak Ustaz hafal Al-Quran 30 juz dan menjaganya di dalam solat. Saya lupa bertanya Ustaz adakah andaian saya itu benar dalam pertemuan yang sekejap itu. Sebaliknya Ustaz yang bertanyakan saya tentang demikian setelah dimaklumkan saya belajar agama di India.
Saya juga mengetahui Ustaz memiliki khazanah buku yang besar di rumahnya. Ketika kawan sekelas saya keturunan cina memeluk Islam Ustaz menghadiahkan beberapa buku karangannya. Saya juga mengetahui Ustaz mempunyai anak-anak yang bijak-bijak. Waktu itu nama anaknya yang sekarang bergelar Dr Najib terkenal di sekolah Maahad Muhammadi. Anaknya Dr Hilal pernah saya jumpa di UKM pada tahun 80 an juga. Kebetulan dia tinggal serumah dengan kawan saya. Saya tak berapa ingat waktu itu Dr Hilal sedang belajar atau sudah mengajar. Waktu itu saya tidak pernah kesah Ustaz Abdullah Al-Qari berfikrah apa. Dalam perbualan kami di PWTC sambil gelak-gelak Ustaz mengatakan bahawa beliau telah dilabelkan dengan gelaran `tokoh wahabi` di Malaysia. Ustaz menghurai lebar dan saya mendengarnya. Saya bertanya ustaz masih menulis? Ustaz menceritakan beliau mula mengajar dan menulis ketika berumur 15 tahun lagi. Dan sekarang dia masih aktif menulis. Kata beliau bukunya banyak diberikan kepada penerbitan Al-Hidayah. Saya bertanyakan lagi apakah fokus yang ustaz utamakan sekarangi. Kata beliau: "Aqidah".
Ustaz tidak tahu bagaimana hendak membawa buku yang banyak itu keluar. Saya menawarkan diri untuk membantu membawanya keluar. Dalam perjalanan keluar itu Ustaz bersungut. Kata Ustaz Imam Bukhari mengarang kitabnya Sahih Bukhari ke sana kemari selama 16 tahun lamanya. Sudah tentu penuh dengan kesukaran. Saya nak bawa ilmu yang dah siap dicari oleh mereka pun tak larat. Itulah bezanya ilmu orang dulu dengan orang sekarang.
Waktu sudah agak lewat senja. Saya perlu pulang segera. Saya meminta izin untuk pergi dahulu. Saya meninggalkan Ustaz bersama seorang bekas anak muridnya, Rosmizi, di sekolah Maahad Muhammadi dahulu yang kebetulan muncul apabila melihat kami berbual-bual sambil menunggu kedatangan anak Ustaz dari Damansara. Kata Rosmizi, beliau mengajar di sebuah sekolah agama kerajaan di Seri Petaling. Lulusan UM. Datang ke PWTC membawa pelajar-pelajar sekolahnya melihat buku. Dalam perjalanan meninggalkan PWTC saya terfikir-fikir tentang umur ustaz yang sudah menjangkau 73 tahun itu. Jika saya dipanjangkan umur seperti Ustaz adakah saya mampu cintakan buku dan cintakan ilmu seperti beliau.
Mengikut lapuran akhbar Darul Uloom Deoband seramai lapan orang delegasi kerajaan Negeri Kelantan telah mengadakan lawatan ringkas ke Madrasah Darul Uloom Deoband India pada 25hb Febuari 2010 yang lalu. Mereka terdiri daripada beberapa Exco Kerajaan Negeri Kelantan dan pegawai-pegawai kerajan negeri. Turut sama dalam rombongan itu ialah Datuk Mufti dan Kadi Negeri Kelantan. Exco yang terbabit ialah terdiri daripada Exco Pelajaran, Exco Perumahan dan Kerajaan Tempatan dan Exco Pelancungan. Dua orang daripada delegasi tersebut Ustaz Azhar Abd Sattar, pengarah perlesenan Majlis Perbandaran Kota Bharu dan YB Ustaz Abdullah Ya`kub pernah menuntut di Madrasah di India. Ustaz Azhar Abd Sattar adalah lulusan Darul Uloom Deoband. Manakala YB Ustaz Abdullah Ya`kub merupakan lulusan daripada Nadwatul Ulama Lucknow. Delegasi menyampaikan perasaan dukacita mereka terhadap fenomena ketiadaan pelajar Malaysia belajar di Darul Uloom lagi disebabkan kerajaan India tidak lagi mengeluarkan visa untuk tujuan tersebut. Mereka berharap agar satu masa nanti visa akan dibuka semula untuk meneruskan kesenambungan pelajar Malaysia di institusi ini yang sudahpun mula bertapak kira-kira 40tahun yang lalu. Saya telahpun dihubungi oleh Ustaz Azhar Abd Sattar tentang rancangan pemergian mereka sebelum ini untuk mendapatkan gambaran tentang perjalanan di sana serta aktiviti yang akan diadakan. Difahamkan bahawa mereka selepas itu menyusul ke Nadwatul Ulama Lucknow yang terletak kira-kira 475 km dari Deoband. Semoga silaturahim ini akan menautkan hubungan Kerajaan Negeri Kelantan dengan institusi-institusi keilmuan secara lebih kemas lagi di masa hadapan.
Saya tidak tahu semenjak bila Mufti Kafil menjadi imam di Masjid Choti (Masjid Kecil). Dari mula saya datang ke Deoband pada 1989 hinggalah saat saya keluar Deoband pada tahun 2004 Mufti Kafil masih mengimami solat berjemaah lima waktu di masjid itu. Beliau bertugas sebagai seorang ahli majlis fatwa Darul Uloom. Beliau salah seorang mufti besar Darul Uloom. Beliau datang dari keluarga mufti. Datuknya Mufti Azizurahman adalah merupakan mufti pertama Darul Uloom Deoband. Malah abang kepada Mufti Kafil, Maulana Hilalurahman, juga seorang Mufti yang bertugas di negeri Punjab, India.
Saya agak bertuah kerana daripada mula sampai ke Deoband sudahpun mengenali keluarga Mufti Kafil. Kebetulan pelajar Malaysia daripada dahulu menyewa rumah keluarga mufti Kafil. Rumah sewa kami dimiliki oleh Qari Jalil. Rumah kami sebelah menyebelah dengan rumah beliau. Dia merupakan seorang guru tajwid di Darul Uloom tetapi sudah pencen kerana faktor usia. Beliau ialah ayah kepada Mufti Kafil. Semasa hayatnya Qari Jalil juga berjemaah di Masjid Choti. Waktu itu Qari Jalil sudahpun bongkok tetapi tetap ke masjid berjalan kaki dengan tongkatnya. Jarak masjid ke rumah beliau dan rumah kami juga ialah kira-kira 50 meter.
Pagi-pagi setiap hari, kecuali Jumaat, Mufti Kafil akan bergegas ke Darul Uloom, ke pejabatnya di Darul Ifta`. Waktu pejabat Darul Uloom sama seperti waktu belajar pelajar-pelajar. Kira-kira emapt jam bertugas di waktu pagi Mufti akan pulang ke rumah sekejap. Dekat waktu zohor beliau akan datang ke Masjid untuk menjadi Imam. Beliau akan terus masuk ke dalam bilik kecilnya sambil menunggu waktu solat. Selepas Zohor beliau akan masuk semula pejabat sehinggalah dekat dengan waktu asar. Selepas keluar pejabat Mufti Kafil akan terus ke Masjid. Selepas solat asar beliau pulang ke rumah. Sebelum Maghrib beliau akan datang semula ke Masjid Choti. Setelah mengimami solat maghrib beliau akan duduk di masjid sehingga Isyak. Biasanya beliau akan menyambung kegiatan menulis atau membaca di bilik kecilnya itu. Selepas Isyak Mufti Kafil akan pulang ke rumah dan akan datang semula sebelum waktu subuh. Begitulah kegiatan harian Mufti Kafil.
Pada bulan puasa Mufti Kafil akan berbuka di Masjid Choti bersama-sama pelajar yang menyewa bilik masjid di situ. Makanan dihantar oleh jiran-jiran. Kadang-kadang banyak. Kadang-kadang hanya ada satu dua piring sahaja. Tengok rezeki pada hari itu. Sepanjang di sana boleh dikatakan saban tahun saya akan berbuka puasa bersama Mufti Kafil. Kadang-kadang kami bertiga sahaja. Mufti Kafil, saya dan muazzin yang biasanya adalah pelajar Darul Uloom yang menetap di masjid itu silih berganti. Mufti tidak akan pulang ke rumah melainkan selepas solat terawikh.
Mufti Kafil terkenal dengan sifat pendiam. Dia jarang bercakap melainkan jika ada keperluan. Bila bercakap beliau tidak meninggikan suara. Semua tindakannya pantas. Bila berjalan sangat laju seolah-olah ada urusan penting sedang menunggu beliau yang menyebabkan beliau tidak menoleh ke kiri dan ke kanan. Hidupnya mengikut jadual sehingga semua orang mengetahui saat bila Mufti akan melintasi rumah mereka. Melihat biliknya di masjid seseorang boleh meneka bahawa Mufti seorang yang sukakan kekemasan. Walaupun biliknya kecil dan tidak ada banyak barang tetapi segala sesuatu di susun dengan rapi. Apabila berwuduk beliau sangat berhati-hati daripada sifat membazirkan air. Beliau tidak akan berwuduk dengan pili. Sebaliknya dengan lota. Jika orang biasa mengambil wuduk sudah tentu tidak cukup satu lota untuk menyempurnakan wuduk. Apabila menjadi imam beliau akan ringkaskan seringkas mungkin solatnya kerana mempertimbangkan makmum. Wirid selepas solat juga tidak mengambil masa yang lama.
Lota plastik yang terdapat di masjid-masjid di Deoband. Ia mula digunakan secara meluas di separuh akhir qiam saya di Deoband
Lota tanahbanyak digunakan di tahun-tahun pertama qiam saya di Deoband
Walaupun seorang yang terkenal dengan sifat tidak banyak cakap tetapi Mufti Kafil mempunyai pena yang tajam. Beliau adalah seorang sasterawan Urdu. Syairnya menyentuh jiwa. Nama penanya Nishat (aktif) sesuai dengan peribadinya yang cergas dan pantas.
Sungguhpun Mufti Kafil berjawatan tinggi tetapi hidupnya sederhana. Malah tidak ada yang mengetahui beliau juga kesempitan wang. Gaji Darul Uloom bukanlah tinggi tidak sebagaimana jawatan Mufti di tempat kita. Pernah jiran kami yang mempunyai kedai runcit memberitahu kami bahawa Mufti Kafil hidup susah juga. Maklumlah katanya gaji Darul Uloom tidak dapat menampung anaknya yang ramai. Dia selalu mengambil barang di kedai itu dan membayarnya bila mendapat gaji. Selalunya tak semua hutang dapat dilunaskan penuh. Ia akan dibawa ke bulan hadapan. Kedai runcit itu sebenarnya milik Masjid Choti. Ia disewakan oleh Masjid. Peruncit itu yang juga seorang yang warak dan baik hati memahami tugas seorang guru di Darul Uloom yang banyak berkorban dari sudut masa. Tidak sempat mencari wang lebih . Masa banyak diperuntukkan untuk menjaga kepentingan Darul Uloom dan pelajar. Sesungguhnya misi agama tidak akan berjalan lancar jika tidak ada saling faham memahami di antara umatnya.
Dua tahun selepas saya pulang ke Malaysia saya mendapat berita tentang pemergian Mufti Nishat menemui Ilahi untuk selama-lamanya. Beliau diserang oleh serangan sakit jantung yang mengejut dalam usia 62 tahun pada tanggal 1 Ogos 2006. Walaupun beliau sudah tiada namun peribadi istimewa Mufti Kafilurahman Nishat Usmani telah banyak meninggalkan kesan kepada pelajar-pelajar, guru-guru dan orang awam. Semuga Allah menrahmatinya. Tugas menjadi imam dan memakmurkan bilik khalwat gah Masjid Choti kini dipikul oleh adik bongsu Mufti Kafil, Molvi Usamah.
Bilik Mufti Kafil Di Masjid Choti. Dinamakan Khalwat Gah (Tempat Suluk). Sebelum itu ia adalah Khalwat Gah Maulan Rafi`uddin, Pengetua Kedua Darul Uloom; Mufti Azizurahman, Mufti Pertama Darul Uloom; Maulan Qari Jalilurahman, Ustaz Darul Uloom.
Khalwat Gah Maulana Shabbir Ahmad Usmani di Masjid Choti. Beliau ialah pengarang kitab Syarah Muslim, Fathul Mulhim
Maulvi Aqil itulah gelaran yang dipanggil oleh guru-guru di Darul Uloom Deoband kepada seorang tenaga pengajar yang selalu meluangkan masa untuk mengajar pelajar-pelajar Malaysia belajar bahasa Urdu. Beliau tamat belajar di Darul Uloom. Oleh itu beliau layak digelar Maulana. Setelah itu beliau menyambung pelajaran di Universiti Aligarh. Itulah sebabnya beliau turut mahir dalam bahasa Ingeris di samping Urdu, Parsi dan Arab. Setelah itu beliau bertugas di Darul Uloom sebagai guru sekolah rendah (Diniyyat). Oleh kerana itu status beliau bukan lagi Maulana tetapi Maulvi (Semua guru-guru yang mengajar kanak-kanak pra pengajian kitab-kitab turath digelar sebagai Maulvi manakala yang mengajar kelas untuk peringkat kitab turath dipanggil sebagai maulana). Di situlah Maulvi Aqil menghambakan diri mengajar kanak-kanak tentang ilmu agama, bahasa Inggeris, Hindi, Georafi, Matematik dan Urdu. Orangnya sangat humble. Tetapi daripada raut wajahnya kelihatan dia seorang yang pintar. Bagi pelajar asing yang boleh berbahasa Arab atau Inggeris dan ingin belajar bahasa Urdu mereka akan diberitahu agar menemui Maulvi Aqil untuk tujuan tersebut. Tiada kelas formal diatur oleh pihak Darul Uloom. Malah Maulvi Aqil akan menetapkan waktu yang sesuai untuk sesiapa yang datang menemuinya. Kadang-kadang pengajian diadakan di dalam kelasnya ketika kanak-kanak diberikan tugasan. Kadang-kadang di rumahnya sendiri. Maulvi Aqil tidak pernah menolak sesiapa sahaja yang meminta belajar bahasa Urdu, Arab maupun Inggeris. Malah di Darul Uloom tiada yang pandai berbahasa Ingeris pada waktu itu melainkan boleh dibilang dengan jari. Tiada fees yang dikenakan. Semuanya percuma. Penerimaan Maulvi Aqil hanya semata-mata kerana beliau cintakan ilmu dan perasaan mahabbah (cinta) kepada warga asing yang jauh merantau untuk belajar ilmu agama. Kalau belajar di rumahnya kita akan dihidangkan pula dengan makanan dan minuman.
Mulanya saya tidak belajar dengan Maulvi Aqil bahasa Urdu kerana tidak tahu hendak berkomunikasi dengan beliau dengan bahasa apa. Setelah agak lama sedikit, dalam setahun dua berada di Deoband, saya rasa sudah yakin untuk berguru dengan Maulvi Aqil. Saya tidak mempelajari Urdu secara formal. Pada peringkat permulaan saya mempelajari bahasa Urdu secara sendiri daripada buku berjudul Teach Yourself Urdu In Two Months. Setelah agak pandai sedikit saya membuat kesemua latihan di dalam buku tersebut dan meminta Maulvi Aqil menyemak kesemua latihan tersebut. Saya agak terperanjat juga kerana hampir kesemua latihan terjemahan daripada Inggeris kepada Urdu yang saya lakukan adalah betul. Kadang-kadang jika beliau tiada saya hanya meninggalkan latihan itu di dalam kelas beliau. Keesokan harinya saya akan memungutnya. Maulvi Aqil tetap sabar menyemaknya walaupun tiada imbuhan apa-apa melainkan kerana sukakan orang yang mehnat kerana ilmu (rajin dan bersungguh-sungguh dalam menuntut ilmu).
Setelah tamat membuat latihan bahasa Urdu itu saya meminta daripada Maulvi Aqil meluangkan waktu untuk mengajarkan saya sebuah kitab Fekah Mazhab Hanafi yang berjudul Ma la Budda Minhu. Ia ditulis di dalam bahasa Parsi oleh Qadi Sanaullah Panipati, seorang muhaddis besar India. Mendengar hasrat saya itu Maulvi Aqil dengan lapang dada menerimanya. Saya mempelajari kitab itu sampai tamat dalam beberapa majlis pertemuan dengan beliau. (Pada waktu itu saya sudahpun boleh membaca teks-teks bahasa Parsi)
Ketika saya mendaftarkan diri di dalam kelas Tahfiz Al-Quran kebetulan kelas saya bersebelahan dengan kelas Maulvi Aqil mengajar. Beliau sentiasa mengikuti perkembangan tahfiz saya. Apabila saya menamatkan tahfiz Al-Quran dalam masa satu tahun sahaja beliaulah orang yang paling gembira dengan pencapaian saya itu. Beliau telah meraikan saya dengan menjemput saya makan di rumahnya bersempenaan dengan pencapaian itu. Maulvi Aqil meninggal dunia ketika saya masih di Deoband. Saya tidak tahu selama ini beliau mengidap penyakit darah tinggi yang akhirnya meragut nyawa beliau. Semoga Allah membalas jasa baik beliau kepada semua orang. Walaupun beliau tidak terkenal di persada umum tetapi beliaulah sebenarnya yang harus diberi kredit kerana membina isti`dad pelajar-pelajar. Berapa ramai orang yang tidak dikenali ramai tetapi ia dikenali oleh gollongan khawas (خواص).
Surat Jemputan Jamuan Makan Moulvi Muhammad Aqil Sempena Menghargai Saya Tamat Menghafal Al-Quran
Buku Yang Saya Gunakan Ketika Mula Mempelajari Bahasa Urdu
Buku Teach Yourself Urdu In Two Months Yang Saya Abadikan Dalam Bentuk Syarah Di Dalam Bahasa Melayu (Masih Dalam Bentuk Manuskrip. Ditulis Di India)
